کد خبر : 114663
تاریخ انتشار : یکشنبه 12 دسامبر 2021 - 18:11

چالش های تئاتر در دوران کرونا در گفت و گو با مجتبی کاظمی مدیر تماشاخانه دیوار چهارم/ اهالی تئاتر باید متحد و همدل باشند / نباید فقط سنگ منافع خود را به سینه بزنیم

چالش های تئاتر در دوران کرونا در گفت و گو با مجتبی کاظمی مدیر تماشاخانه دیوار چهارم/ اهالی تئاتر باید متحد و همدل باشند / نباید فقط سنگ منافع خود را به سینه بزنیم
فضای تجاری که در حال حاضر تحت عنوان از ایده تا اجرا در همه جا دارد اتفاق می افتد، متاسفانه بزرگترین آسیب تئاتر این روزها است..

عصر فرهنگ؛ سرویس تئاتر – دوران کرونا و پیامدهای آن، همه کسب و کارها را تحت تاثیر قرار داد و با چالش هایی مواجه کرد. مشعل تئاتر نیز در این دوران اگرچه بارها در معرض خاموشی قرار گرفت، اما هنوز هم با وجود تلاش های خستگی ناپذیر اهالی تئاتر روشن مانده است. اکنون به تدریج با صورت گرفتن واکسیناسیون جمعی در برابر کرونا زمزمه بازگشتن همه چیز به ویژه تئاتر به شرایط عادی به گوش می رسد اگرچه هنوز به طور رسمی چیزی در این باره اعلام نشده است. به همین مناسبت عصر فرهنگ در تلاش است تا با گفت و گو با اهالی تئاتر اعم از کارگردانان، بازیگران، مدیران تماشاخنه ها و مسئولان ذیربط، تجارب و چالش های این دوران را مورد بررسی قرار دهد. در همین راستا در مصاحبه حاضر، به سراغ مجتبی کاظمی مدیر تماشاخانه دیوار چهارم رفتیم. تماشاخانه «دیوار چهارم» در سال ۱۳۹۵ با نمایش «بازی یالتا» به کارگردانی لوون هفتوان هنرمند فقید عرصه تئاتر و سینما، کار خود را آغاز کرده است.این مجموعه تاکنون میزبان آثار هنرمندانی چون محمد رحمانیان، علیرضا کوشک جلالی، حسن معجونی، رضا مولایی، رضا بهبودی، سیامک صفری، راما قویدل، حمیدرضا نعیمی، ارژنگ امیر فضلی، سعید داخ، اشکان خطیبی، سیما تیرانداز، محمد حاتمی و… در زمینه‌هایی چون کارگردانی، بازیگری، برگزاری کلاس‌های آموزشی بوده و در ۲۶ آذرماه ۱۳۹۶ جایزه بهترین تماشاخانه خصوصی کشور را از جشن سه‌نقطه دریافت نموده است. کاظمی در این گفت و گو از دغدغه جمعی خود برای جامعه هنر به ویژه تئاتر می گوید و بر ضرورت همدلی و اتحاد اهالی این جامعه تاکید می کند.

لطفا از تجربه‌های سالن‌داری در دوران کرونا بگوئید؛ با توجه به فشار اقتصادی قابل توجهی که به تماشاخانه‌های خصوصی در دوران کرونا وارد آمد، کیفیت حمایتی از طرف نهادهای مزبور چطور بود؟

درصد وخامت وضعیت در دوران کرونا واقعا قابل توضیح دادن نیست؛ زیرا این وخامت تنها برای تئاتر نبود و تقریباً اوضاع همه کسب و کارها را در بر می گرفت؛ یک سری از کسب و کارها بیشتر تحت‌الشعاع قرار گرفتند و به خصوص کسب و کارهایی که کارشان به صورت حضوری بود مانند تئاترها، کنسرت ها و کسب و کارهایی از این دست. ما در تئاتر ایران دو فضای کلی داریم؛ فضای دولتی و فضای خصوصی. سازوکار فضای دولتی مشخص است و اگر تحت هر شرایطی این فضا برایش مشکلاتی پیش بیاید، دولت موظف است که به آن رسیدگی کند. اما فضای خصوصی به این شکل نیست؛ همان گونه که در شرایط عادی مبتنی بر ساز و کار خودش است، در شرایط غیر عادی هم همین گونه است. به طور واضح اگر بخواهیم بگوییم، تاکنون هیچ حمایتی از طرف دولت اتفاق نیفتاده است، هیچ گونه بودجه، یارانه و حتی هیچ قانونی که بتواند به صورت غیرمستقیم برای تئاتر سرمایه گذاری ایجاد کند، وجود ندارد. ممکن است برخی تصور کنند که دولت حمایت هایی را انجام داده است، اما درصد تناسبی وجود دارد و باید دید که کارهایی که اسمش را حمایت گذاشته اند با فضای موجود و نیاز فعلی تا چه اندازه متناسب است. فرض کنید که کسی در حال پرت شدن از پرتگاهی باشد و دیگران به او برای کمک چند چسب زخم بدهند و تازه این را هم بگویند که این چسب زخم ها را هم خودتان به طور مساوی بین خودتان تقسیم کنید، نه این که خودشان دغدغه داشته باشند. نسبت کمک به آسیب ابداً منطقی نیست. کمک های درنظر گرفته شده و شیوه تخصیص آنها در نسبت با خسارت هایی که ایجاد شده منطقی نیست. گفتن این که ما در طول چند ماه کمک هزینه های میلیونی می دهیم می ‌تواند تیتر جالبی برای رسانه ها و برای گوینده اش باشد، اما هیچ کس نمی آید پیگیری کند که در عمل چه اتفاقی افتاده و آیا این کمک واقعا صورت گرفته است یا خیر و اگر صورت گرفته در ازای آن چه چیزهایی خواسته اند؟ آیا به هرکدام از تماشاخانه های خصوصی این رقم را بدهند یا قرار است بین همه تقسیم شود؟ رقم اختصاص داده شده که اصلاً شوخی است اما اگر قرار باشد برای مثال بین ۱۵ تماشاخانه تقسیم شود، ساز و کار تقسیم آن چگونه است؟ حرف زدن درباره این موضوع بنظرم شبیه به کمدی است؛ بنابراین ما سعی می کنیم این گونه فکر کنیم که این اتفاق یعنی کمک کردن، نیفتاده است زیرا واقعاً در عمل این اتفاق نیفتاده است. درصد وخامت اوضاع خیلی بالا بوده و همچنان هم هست؛ همچنان آسیبی که در این مدت وارد شده رفع نشده است؛ دولت می تواند به سادگی بگوید به ما ارتباطی ندارد چون شما دولتی نیستید و البته در عمل هم با همین پیش فرض کار دارد پیش می رود. هیچ اتفاقی از طرف دولت به صورتی که مشکلی را رفع کند نیفتاده است.

نسبت کمک به آسیب ابداً منطقی نیست. کمک های درنظر گرفته شده و شیوه تخصیص آنها در نسبت با خسارت هایی که ایجاد شده منطقی نیست. گفتن این که ما در طول چند ماه کمک هزینه های میلیونی می دهیم می ‌تواند تیتر جالبی برای رسانه ها و برای گوینده اش باشد، اما هیچ کس نمی آید پیگیری کند که در عمل چه اتفاقی افتاده و آیا این کمک واقعا صورت گرفته است یا خیر و اگر صورت گرفته در ازای آن چه چیزهایی خواسته اند؟ آیا به هرکدام از تماشاخانه های خصوصی این رقم را بدهند یا قرار است بین همه تقسیم شود؟

DSCN8751 1024x737 - چالش های تئاتر در دوران کرونا در گفت و گو با مجتبی کاظمی مدیر تماشاخانه دیوار چهارم/ اهالی تئاتر باید متحد و همدل باشند / نباید فقط سنگ منافع خود را به سینه بزنیم

معیار شما برای سنجش میزان خسارت وارده به تماشاخانه‌های خصوصی که به آن اشاره کردید چیست؟

درباره تماشاخانه های خصوصی دو حالت وجود دارد؛ اینکه ملک برای صاحب تماشاخانه هست یا خیر؛ این مهمترین مسئله تماشاخانه‌های خصوصی است و بخش زیادی از درصد وخامت اوضاع نیز با همین عامل سنجیده می شود. ما جزو تماشاخانه‌هایی هستیم که صاحب ملک خودمان نیستیم. اگر دقت کنید می‌بینید که آن مجموعه‌هایی که ملک برای خودشان است و دغدغه اجاره بها ندارند، کمتر آسیب دیده اند و اگر هم چالشی برای آنها وجود داشته چالش مدیریتی بوده است. ما با چالش اجاره بها روبرو هستیم و این بزرگترین چالش ما است؛ اگر دقت کنید تعداد پرسنل ما نسبت به سایر تماشاخانه ها کمتر است، برای اینکه نمی خواهیم زیر بار تعهداتی برویم که آخر هر ماه نمی‌توانیم از عهده آن برآییم. تلاش‌هایمان را بیشتر می کنیم تا هم از نظر کیفی و هم از نظر تعداد کار بتوانیم تماشاخانه را سرپا نگه داریم.

میزان آسیب به تماشاخانه شما نسبت به سایر تماشاخانه‌های خصوصی چقدر بوده است؟

این بحثی این نیست که من بخواهم تنها برای دیوار چهارم مطرح کنم؛ ما نمی‌توانیم خودمان را از جامعه کلی تئاتر جدا ببینیم، زیرا در این صورت انسجام و اتحاد را از بین برده ایم. وقتی اوضاع کلی تئاتر خراب است، من نمی توانم تنها سنگ دیوار چهارم را به سینه بزنم و همینطور وقتی حوزه هنر خراب است نمی توانم تنها سنگ تئاتر را به سینه بزنم، ما باید دید خود را وسیع تر کنیم؛ باید ببینیم که چندین حوزه که در هم تنیده اند وضعیتشان خراب است و ما هم تنها یکی از آنها هستیم. اگر ماحصل این گفتگو بخواهد تنها وضعیت دیوار چهارم را کمی بهتر کند، در آن صورت من خیانت کرده‌ام به خاطر اینکه بخواهم تنها به فکر خودم باشم. این اصلا صحیح نیست که من به صورت فردی بخواهم این کار را انجام بدهم. زمانی من می‌توانم بگویم اوضاع دیوار چهارم بهتر می شود که اوضاع حوزه تئاتر و کلاً حوزه هنر و همین طور حوزه‌های کلان تر بهتر شود. بیش از دو سوم تماشاخانه های خصوصی مشکل اجاره بها دارند.

اگر ماحصل این گفتگو بخواهد تنها وضعیت دیوار چهارم را کمی بهتر کند، در آن صورت من خیانت کرده‌ام به خاطر اینکه بخواهم تنها به فکر خودم باشم. این اصلا صحیح نیست که من به صورت فردی بخواهم این کار را انجام بدهم. زمانی من می‌توانم بگویم اوضاع دیوار چهارم بهتر می شود که اوضاع حوزه تئاتر و کلاً حوزه هنر و همین طور حوزه‌های کلان تر بهتر شود.

علت اینکه دیوار چهارم حاضر نیست به هر اثری سالن بدهد و در این مورد برای خود خط‌ و مرزهایی دارد چیست؟

همیشه و حتی در همین دو سال اخیر هم سعی ما این بوده که روی کیفیت کارها حساس بوده و یک سری مرزبندی برای خودمان داشته باشیم. البته اینکه در عمل این هدف چقدر تحقق یافته، مشخص نیست؛ اما تلاش ما بر این بوده است و نظارت هایمان هم تنها تا لحظه انعقاد قرارداد نبوده بلکه تا آخرین لحظه اجرا و تا آخرین روز اجرا مواظب کیفیت کارها بوده ایم. به این فکر می‌کنیم که چه کار کنیم که هنرمندانی را که کارشان را دوست داریم و کار با کیفیتی را ارائه می دهند، باز هم در دیوار چهارم ببینیم؛ نه اینکه مانع رفتن آنها به تماشاخانه های دیگر شویم، اما سعی ما این است که حداقل یک تجربه دیگر را با آنها داشته باشیم. ایده‌آل ما این است که تمام آثاری که روی صحنه دیوار چهارم می‌رود، تولید خود ما باشد و سعی ما هم هر سال بر این بوده است، اما مشکلات دو سال اخیر و مشکلات مالی ایجاد شده برای جامعه تئاتر و به تبع برای ما اجازه نداد که به ایده آل مان برسیم. اما سعی کردیم به میزانی که می توانیم یا در تجهیزات، یا در مشاوره و یا در شیوه برخورد، همه اینها را به معیارهایی که خودمان دوست داریم، نزدیک کنیم. برای مثال گاه این اتفاق افتاده که متنی را برای ما آورده اند و خیلی تکراری بوده و گروه‌های زیادی آن را کار کرده اند، ولی ما آن را نپذیرفته ایم، هرچند که آن گروه هم گروه خوبی باشد. فکر می کنم اگر هم چیزی باعث شده که چنین بنایی تا اینجا حفظ شود همین سختگیری ما بوده است؛ البته دفاعی نداریم که خروجی دیوار چهارم با آن ادعایی که دارد برابر است؛ اما کنار کسانی که به اینجا می آیند، باشیم و حتی خارج از تعهدات قرارداد هم با آنها همکاری کنیم. اینطوری نیست که هر کسی بیاید، قراردادی ببندیم و توافق مالی صرف صورت بگیرد و بعد هم دیگر با کسی کاری نداشته باشیم؛ این اتفاق نباید بیفتد و ما سعی مان بر این است که این اتفاق نیفتد.

73948 2.ef0c28 - چالش های تئاتر در دوران کرونا در گفت و گو با مجتبی کاظمی مدیر تماشاخانه دیوار چهارم/ اهالی تئاتر باید متحد و همدل باشند / نباید فقط سنگ منافع خود را به سینه بزنیم

با این اوضاع آینده تئاتر خصوصی را چطور می بینید؟

خودمان سعی کردیم در این چند وقت، دیگر دست به دامان بیانیه و طرح مسئله و این اتفاقات نشویم، چون خروجی قابل ملاحظه ای ندارد. عملاً بعضی اوقات احساس می کنم که تئاتر هیچ جایگاهی در ردیف بودجه این کشور ندارد. جایگاه اعتباری هم برای مسئولینی که بالای سر قضیه هستند ندارد. من بسیاری از آسیب ها را از ناحیه شخص رئیس مرکز هنرهای نمایشی می دانم؛ در این دو سال اخیر از زمانی که آقای شهرام کرمی استعفا داد، بارها این را گفته ام و ابایی نداریم از اینکه بگوییم ایشان این آسیب ها را وارد ساخته است. عجیب است که هر کسی در هر جای تئاتر فقط دارد به منافع خودش فکر می‌کند و تفکر جمعی از بین رفته است؛ از گروه گرفته تا بازیگران، تماشاخانه دار، نویسنده، وب سایتی که مخصوص فروش بلیت است و پیج اینستاگرامی تبلیغات کننده تئاتری؛ همه درگیر همین مسئله شده‌اند؛ از این اهداف جمعی دور شده‌ایم. کسی الان نمی تواند تعیین کند که قیمت بلیط چقدر باید باشد و اگر هم بخواهیم قیمتی را تعیین کنیم، بخش هایی از خود جامعه تئاتری با آن مخالفت می کنند. در حال حاضر تئاتر کار کردن با این قیمت بلیط هیچ توجیه مالی ندارد؛ من خودم از این موضوع دل چرکینم و از این دل چرکین ترم که اگر بودجه ای برای تئاتر تعیین می شود، چرا باید فقط به جشنواره مثلا جشنواره تئاتر فجر اختصاص پیدا کند؟ این موضوع مختص الان نیست و در دو سال گذشته هم همین اتفاق افتاده است.

وضعیت کلی تئاتر امروز را چطور می بینید؟

بازی ها و خروجی های کارگاه ها و کار اولی ها که تعداد بازیگرانشان زیاد است و یا کارهایی که در آنها سلبریتی حضور دارد، از جمله مسائل آزار دهنده است. فضای تجاری که در حال حاضر تحت عنوان از ایده تا اجرا در همه جا دارد اتفاق می افتد، متاسفانه بزرگترین آسیب تئاتر این روزها است؛ در کنار آن می توان به مشکلی که مربوط به خود فضای دانشگاهی تئاتر هم هست، اشاره کرد؛ یعنی ما هم از فضای دانشگاهی خروجی درستی نداریم و هم از این طرف در فضای خصوصی شرایط مناسبی نداریم و نتیجه این می‌شود که گروهی با چهل بازیگر که همه هم کار اولی هستند، دو تا سه دوره متنی را اجرا می کنند و هزینه را هم از خود هنرجو می گیرند، هیچ عددی هم از فروش به هنرجو داده نمی‌شود و حتما هم قانون میگذارند که همه یعنی حتی خانواده و آشنایان بازیگر هم باید بلیط بخرند؛ این بزرگترین آفت است. اما چرا این وضعیت ترسناک است؟ زیرا یک درصد از بهترین خروجی های این افراد قرار است نسل بعدی تئاتر را رقم بزنند و در چنین وضعیتی تکلیف کسی که ۱۰ سال دارد کار مستمر تئاتر می کند چه می شود؟ تصمیم می گیرد تئاتر را کنار بگذارد و حتی دیگر به عنوان شغل دوم هم به آن نگاه نمی کند، تصمیم می گیرد اصلا به سراغ کار دیگری مانند رستوران زدن یا کافه زدن برود؛ البته همه کسب و کارها محترمند. فضای نقد هم به همین شکل است؛ همه به جان هم افتاده ایم و فقط به منافع خود فکر می‌کنیم؛ این عدم اتحاد بزرگ ترین چیزی است که الان روزهای ما را سیاه کرده است.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.